| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
|
سلام

دوستان عزیز و شجریانی ها
من ۳ بلیت ۲۰۰۰۰ تومانی رزرو کرده بودم که متاسفانه به دلیل دیر کرد در پرداخت و نبود ای دی اس ال رزروم باطل شد هر دوستی که بلیت اضافه داره خوشحال می شم اینجا بنویسه من ۲ تا می خواستم.
سهشنبه 23 مهرماه 1387. روزنامهی اعتماد. گفتوگو با استاد محمدرضا شجریان در رابطه با سازسازی و گروهنوازی. استاد شجریان خطاب به کسانی که مخالف نوآوری در موسیقی ایرانی هستند: «بگویید بیایند من جوابشان را میدهم!»
اتفاقاً و برخلاف تصور، موسیقی که از آن تحت عنوان موسیقی سنتی یاد میکنیم در این سالها همیشه در حال حرکت بودهاست. صدایی که این روزها به آن برچسب موسیقی سنتی زده میشود همان نیست که از نمونههای موسیقی سنتی در دوران قاجار به دست آمده است اما به نظر میآید هرچقدر در حوزه صدا به سوی مرزهای جدید رفتهایم در حوزه سازساختن کمکاری داشتهایم و نسبتاً این دو مقوله با هم هماهنگ نیست. آیا شما کمکاری در حوزه ساختن سازهای جدید ایرانی را قبول دارید. برای مثال میبینیم بعضی از سازهای ایرانی حین اجرا کوک درمیکنند. محمدرضا شجریان: خیلیها آمدهاند سازهای جدید بسازند، اما موفق نشدهاند. به این معنی که سازهایشان فراگیر نشده، وگرنه ساخت سازهای جدید در حد اینکه یک عدهیی این سازها را بپذیرند، بوده است. سازهای جدید ساخته میشوند، ولی فراگیر نمیشوند. باید سازهای جدید را آهنگسازها و ارکسترها بپذیرند. در واقع جایگاه معرفی ساز و اینکه چطور معرفی میشود خیلی مهم است. ممکن است خیلیها سازهای خوبی ساخته باشند، اما نتوانستهاند آنرا معرفی کنند و این سازهای جدید در گوشه و کنار و در خفا باقی میمانند. بعضیهایشان هم واقعاً سازهای خوبی هستند. ولی باید روی این سازها بیشتر کار کرد، نواختن با بعضی از آنها مشکل است، باید رنگ جدید و امکانات تازهیی داشته باشند که فراگیر شوند، وگرنه سازهای قدیمی که هستند. ما در سازهای کششی کمانچه و قژک را داریم، در سازهای مضرابی تار، سه تار، دوتار و تنبور را داریم که البته بعضی از اینها مثل دوتار و تنبور نتوانستهاند در ارکسترها حضور داشته باشند، مگر مواقعیکه قرار بوده یک گروه تنبورنوازی تشکیل شود، اما میشود مثلاً روی همین تنبور کار کرد که بتوان از آنها در ارکسترها استفاده کرد. ما مقداری روی معرفی سازها کم کار کردهایم. با اینکه سازها در ارکسترهایمان تنوع زیادی ندارد، اما ساز فراوان داریم. بیش از 100 ساز در ایران وجود دارد، اما همه اینها ارکستره نشدهاند و مردم خیلی با اینها آشنا نیستند. خب، تلویزیون هم در این 30 سال سازها را نشان نداده. خود این لطمه بزرگی است که به ساز خورده، در حالیکه صدایش پخش شده است. ما میخواهیم هویت فرهنگی داشته باشیم. اگر بخواهیم یک ارکستر سازهای زهی تشکیل بدهیم از سازهای خودمان استفاده کنیم. مثل کمانچه و قژک و... پس باید سازهایمان را معرفی کنیم. مثلاً میتوانیم سازهایی را که ساخته میشود، هر سال در مراسمی معرفی کنیم. تشویق سازندگان ساز یکی از وظایف خانه موسیقی است که من آنرا در جلسات خانه موسیقی مطرح خواهم کرد. اغلب کسانیکه خون دل خوردهاند و ساز ساختهاند، خیلی دل شکسته و مأیوس و گلهمند از بیتوجهی هستند. باید فکری به حال این افراد کرد. حالا کاری نداریم به یک عدهیی که به صورت فلهیی ساز میسازند و عرضه میکنند. به هر حال در هر جامعهیی یک بخش به این شکل عمل میکنند که مسألهی ما نیست. اما باید در حوزه ساختن سازهای جدید برای ارکسترهایمان بیشتر کار کنیم، با صدای آنها به ارکسترهایمان به لحاظ وسعت صدا غنا ببخشیم. امروزه استعدادهای خوبی در آهنگسازهای جوان و سرپرستهای گروه جوان پیدا شده است که به دنبال صداها و ریتمهای جدید هستند و کارهای بسیار چشمگیر و ارزندهیی ارائه میکنند. جوانانی را دیدهام که کارشان بسیار خوب است، اما کسی توجهی به آنها نمی کند. باید اینها را تشویق کرد. به هر حال با همه بیتوجهیها این جوانها دارند کار میکنند. و البته جای گله از نهادهای رسمی هم هست که با اینکه صبح تا شب در رادیو و تلویزیون از موسیقی استفاده میکنند، به فکر موسیقی ما و گسترش آن نیستند. در حد آن چیزی که رفع بهانه بکنند، یک دانشکدهیی وجود داشته باشد و عدهیی مشغول باشند اما این کافی نیست. خیلی بیشتر از این باید به فکر موسیقی و هنرمندان باشند؛ در تمام زمینههایی که مربوط به کار آنها میشود، چه سازسازی، چه حمایت از ارکسترها، چه ساخت تالارهای کنسرت و ایجاد نهادهای فرهنگی که جوانان بتوانند در آنجا کار کنند و مردم هم بیایند استفاده کنند. من سالهاست که به فکر ایجاد صدای بهتر یا حداقل ایجاد یک صدای تازه در موسیقی هستم. نمیگویم صداهای موجود بد هستند، اما ما نیاز داریم صدایهای دیگری هم داشته باشیم و سعی کنیم کیفیت صدای همین سازهایی را که داریم بالاتر ببریم و برای استفاده در ارکستر مشکلات تکنیکی آنها را برطرف کنیم که بشود راحتتر از آنها استفاده کرد. در ارکسترهای ما از اغلب از همان دو، سه اکتاو وسط استفاده میشود، در حالی که ما به اکتاوهای پایین و صدای بم در ارکسترهایمان خیلی نیاز داریم. خیلیها سعی کردهاند مساله اکتاوهای بم را حل کنند و سازهایی هم ساختهاند، اما خیلی موفق نبودهاند. 
